(टाइम्स अफ इजरायलमा प्रकाशित ब्लगबाट भावानुवाद गरिएको )
इजरायलमा हाल करिब ६ हजारदेखि ७ हजार नेपाली कामदार बसोबास गर्दै आएका छन्, जसमा अधिकांश वैदेशिक रोजगारीका लागि आएका हुन्। पछिल्लो एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको द्वन्द्व जारी छ र यो कहिले अन्त्य हुन्छ भन्ने स्पष्ट संकेत देखिएको छैन। जुनसुकै बेला सायरन बज्न सक्छ। धेरैका लागि यही अनिश्चितता सबैभन्दा कठिन पक्ष बनेको छ। विशेषगरी कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने कामदारहरू बढी प्रभावित देखिन्छन्, सायद उनीहरूको कार्यस्थल खुला र जोखिमपूर्ण भएकाले।
अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको संयुक्त आक्रमणको खबर नेपालमा रहेका परिवारसम्म पुगिसकेको छ। यो स्वाभाविक नै हो। तर घरबाट आउने बारम्बारका फोन र प्रश्नहरू—“तिमी सुरक्षित छौ?” “त्यहाँ के भइरहेको छ?”—ले कामदारहरूमा थप मानसिक दबाब सिर्जना गरेको छ। यो दबाब बिस्तारै बढ्दै जान्छ र त्यसको असर महसुस हुन थाल्छ।
रकेटहरू आकाशमा उड्दा र सायरन बज्दा धेरैले डर, मुटुको धड्कन बढ्नु र चिन्ताको अनुभव गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्था विशेषगरी नयाँ आएका कामदारहरूमा बढी देखिन्छ। लामो समयदेखि यहाँ रहेका कामदारहरूले यस्ता परिस्थिति पहिले पनि भोगिसकेकाले उनीहरू केही हदसम्म शान्त रहन सक्छन्। उनीहरू ‘होम फ्रन्ट कमाण्ड’का सुरक्षा निर्देशनहरूमा विश्वास गर्छन् र जोखिम व्यवस्थापन गर्न सकिने ठान्छन्। तर नयाँका लागि भने अवस्था सहज हुँदैन—कोही आत्तिन्छन्, कोही स्तब्ध हुन्छन्।
हालसम्म इजरायलमा कुनै नेपालीको ज्यान गएको खबर छैन। तर हालै इरानी मिसाइल आक्रमणमा एक थाई कृषि कामदारको मृत्यु भएको घटनाले धेरैलाई झस्काएको छ, विशेषगरी खेतमा काम गर्नेहरूलाई।
मानसिक सचेतना कार्यक्रम
बढ्दो मानसिक तनावलाई ध्यानमा राख्दै गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए), राष्ट्रिय समन्वय परिषद् इजरायलले अप्रिल ४ मा नेपाली समुदायका लागि भर्चुअल मानसिक स्वास्थ्य सचेतना कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो। फेब्रुअरी २८ देखि जारी द्वन्द्व अझै लम्बिँदै गएको छ र अवस्था सुधार हुनेभन्दा बिग्रँदै गएको अनुभूति भइरहेको छ। यसले यहाँ रहेका कामदारहरूमा चिन्ता थपेको छ।
यसअघि इजरायलको जनसंख्या तथा अध्यागमन प्राधिकरण (PIBA), सेन्टर फर इन्टरनेशनल माइग्रेसन एण्ड इन्टिग्रेसन (CIMI) र होम फ्रन्ट कमाण्डले विदेशी कामदारहरू, जसमा नेपालीहरू पनि समावेश थिए, का लागि अनलाइन वेबिनार आयोजना गरेका थिए। उक्त कार्यक्रममा रकेट आक्रमणका बेला अपनाउनुपर्ने सुरक्षा उपायहरूबारे जानकारी दिइएको थियो। मुख्य सन्देश स्पष्ट थियो—निर्देशन पालना गर्ने, सतर्क रहने र जोखिम सकेसम्म घटाउने।
यस्तो अवस्थामा व्यक्तिगत सुरक्षा सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ। साथै, सामुदायिक सहयोग पनि उत्तिकै आवश्यक छ। सही सूचना आदानप्रदान, एकअर्कासँग सम्पर्कमा रहने र लापरवाही नगर्ने बानीले जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ।
मानसिक तनाव बढ्दै जाँदा जुममार्फत अर्को मानसिक स्वास्थ्य सचेतना सत्र पनि आयोजना गरिएको थियो, जसमा विशेषज्ञ मनोचिकित्सक डा. पुरुषोत्तम अधिकारी मुख्य वक्ताका रूपमा सहभागी थिए। कार्यक्रममा नेपाली केयरगिभर र कृषि कामदारहरूको सहभागिता थियो। उनले चिन्ता, प्यानिक अट्याक र मानसिक सन्तुलन कसरी कायम राख्ने भन्नेबारे स्पष्ट रूपमा बताएका थिए।
उनले तनाव व्यवस्थापनका लागि केही सरल उपायहरू सुझाए—जस्तै, बिस्तारै सास फेर्ने अभ्यास, वरपरका वस्तुहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्ने ‘ग्राउन्डिङ’ अभ्यास, नकारात्मक समाचारबाट टाढा रहने, नियमित दिनचर्या कायम गर्ने, हल्का व्यायाम गर्ने र विश्वासिलो व्यक्तिसँग कुरा गर्ने। आफ्ना भावना लेख्ने, पर्याप्त निद्रा लिने र समस्या गम्भीर भएमा विशेषज्ञको सहयोग लिनु कमजोरी नभई समझदारीपूर्ण निर्णय हुने उनले बताए।
कार्यक्रममा नेपाली दूतावास इजरायलका उपप्रमुख (DCM) ओमकुमार भण्डारी, एनआरएनए इजरायलका अध्यक्ष गणेश गिरी, आईसीसी सदस्य अली मियाँ, पूर्व पदाधिकारीहरू श्रीकृष्ण भण्डारी, विशाल ज्ञवाली, रेखा शर्मा लगायतले आफ्ना धारणा राखेका थिए। कार्यक्रमको समन्वय दिलिप सुन्दासले गरेका थिए भने सञ्चालन एनआरएनए इजरायलका प्रवक्ता राजन दुवाडीले गरेका थिए।
DCM भण्डारीले आफू इजरायल आएको केही महिनामै दुई जना नेपालीले आत्महत्या गरेको घटना उल्लेख गर्दै मानसिक स्वास्थ्यलाई बेवास्ता नगर्न आग्रह गरे। उनले समस्यामा परेका नेपालीलाई सहयोग गर्न दूतावास सधैं तयार रहेको पनि बताए।
क्षेत्रीय असर
यो समस्या इजरायलमा मात्र सीमित छैन। खाडी मुलुकहरू तथा अन्य द्वन्द्व प्रभावित क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूले पनि चिन्ता, डर र निद्रासम्बन्धी समस्या भोगिरहेका छन्। यूएई, दुबई, कतार, ओमान र कुवेतमा रहेका कामदारहरूले नेपाल सरकारको परराष्ट्र मन्त्रालयमा गुनासो गरेका छन् कि जारी द्वन्द्वले उनीहरूको मानसिक अवस्थालाई असर पारेको छ।
केही कामदारहरूले आफू असुरक्षित महसुस गरिरहेको बताएका छन् भने केहीले उद्धारको माग पनि गरेका छन्। तर हालको अवस्थामा व्यापक उद्धार सहज देखिँदैन।
यस परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै नेपाल सरकारले परराष्ट्र मन्त्रालयमा आपतकालीन ‘एक्सन रुम’ स्थापना गरेको छ। चौबिसै घण्टा सक्रिय रहने टोलीले फोन, सन्देश र इमेलमार्फत आएका गुनासाहरू सम्बोधन गरिरहेको छ। कतिपय अवस्थामा परामर्श सेवा पनि प्रदान गरिँदै आएको छ। विदेशस्थित नेपाली नियोगहरूले पनि आ–आफ्नो क्षेत्रमा समस्या समाधानका लागि काम गरिरहेका छन्।
सम्बन्धित टोलीका अनुसार कहिलेकाहीँ सामान्य फोन संवादले पनि ठूलो राहत दिन सक्छ। धेरै कामदारहरूलाई केवल आफ्नो कुरा सुनिदिने कोही चाहिएको हुन्छ।
यो द्वन्द्वले क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूमा वास्तविक मानसिक तनाव सिर्जना गरेको छ। यस्तो अवस्थामा सानो आश्वासनले पनि ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ।
अहिलेसम्मको सन्देश स्पष्ट छ—शान्त रहनुहोस्, आधिकारिक सुरक्षा निर्देशन पालना गर्नुहोस् र मानसिक रूपमा बलियो रहन प्रयास गर्नुहोस्।
सूचना प्रविधिका साथै कला र साहित्यमा रुचि राख्ने कृष्णपक्ष थापा इजरायलको जेरुसलेममा कार्यरत छन । उनको ब्लग krishnathapa.comउनका अरु लेखहरु पढ्न सकिन्छ ।
