जेरुसलम ।
मध्यपूर्व क्षेत्रमा जारी युद्ध, बढ्दो सैन्य तनाव, मिसाइल आक्रमणको जोखिम र बारम्बार बज्ने साइरनका बीच इजरायलमा कार्यरत हजारौँ नेपालीहरू अत्यन्त संवेदनशील अवस्थामा जीवन बिताइरहेका छन्। यस्तो कठिन परिस्थितिमा सामाजिक सञ्जालमा युद्धसम्बन्धी भिडियो, फोटो, आश्रय कक्ष (Shelter) भित्रका दृश्य तथा एड्भान्स अलर्टको क्षण सार्वजनिक रूपमा पोस्ट नगर्न सचेत नेपाली समुदायले आग्रह गरेको छ।
पछिल्लो समय फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्रामलगायतका प्लेटफर्ममा मिसाइल आक्रमण, साइरन बजेको समय, मानिसहरू आश्रय कक्षतर्फ दौडिएको दृश्य र त्यसभित्रको अवस्थालाई लाइभ वा भिडियोमार्फत सार्वजनिक गर्ने क्रम बढ्दो छ। धेरैले यसलाई सूचना दिनु वा यथार्थ देखाउनु ठाने पनि, सुरक्षा दृष्टिकोणले यस्तो कार्य गम्भीर जोखिमपूर्ण हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
एड्भान्स अलर्टको उद्देश्य बुझ्न जरुरी
सुरक्षा निकायबाट आउने एड्भान्स अलर्ट र साइरनको उद्देश्य स्पष्ट छ—नागरिकलाई समयमै सुरक्षित स्थानमा पुग्न सचेत गराउनु। यो चेतावनी:
• भिडियो बनाउन
• फोटो खिच्न
• लाइभ प्रसारण गर्न
• वा सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्न
का लागि होइन। अलर्ट बजेको केही सेकेन्डमै सुरक्षित स्थानमा नपुग्दा ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ। त्यसैले मोबाइल हातमा होइन, सुरक्षा पहिलो प्राथमिकता हुनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
आश्रय कक्षका दृश्य किन संवेदनशील छन्?
आश्रय कक्ष (Shelter) भित्रका दृश्यहरू अत्यन्त गोप्य र संवेदनशील मानिन्छन्। त्यहाँ कति मानिस छन्, कुन समयमा भीड हुन्छ, संरचना कस्तो छ, प्रवेश–निस्कने बाटो कहाँ छ भन्ने जानकारी अनायासै फोटो वा भिडियोमार्फत बाहिरिन सक्छ।
युद्धको आधुनिक स्वरूपमा सूचना नै ठूलो हतियार बन्ने भएकाले, सामाजिक सञ्जालमा राखिएको सानो भिडियोले पनि ठूलो सुरक्षा चुनौती निम्त्याउन सक्ने सुरक्षा विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
नेपाली समुदायमा मानसिक दबाब
इजरायलमा कार्यरत नेपालीहरू केवल शारीरिक रूपमा होइन, मानसिक रूपमा पनि ठूलो दबाबमा छन्। परिवार नेपालमै भएकाले “म सुरक्षित छु” भन्ने सन्देश दिन चाहनु स्वाभाविक हो। तर त्यसका लागि सार्वजनिक पोस्टभन्दा व्यक्तिगत फोन, म्यासेज वा बन्द समूह प्रयोग गर्नु सुरक्षित विकल्प हुने समुदायका अगुवाहरू बताउँछन्।
सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरिएको सामग्री केवल परिवारले मात्र होइन, संसारभरका अज्ञात व्यक्तिले पनि हेर्न सक्छन् भन्ने कुरा सबैले बुझ्न आवश्यक छ।
अफवाह र त्रास फैलिने खतरा
युद्धको समयमा गलत सूचना छिटो फैलिन्छ। पुराना भिडियो नयाँ भन्दै पोस्ट हुनु, अर्कै देशको दृश्य इजरायलको भन्दै प्रचार हुनु, अपुष्ट मृत्यु संख्या सेयर हुनुजस्ता कारणले नेपाली समुदायभित्र अनावश्यक डर र भ्रम फैलिएको देखिन्छ। यसले विशेषगरी नयाँ आएका कामदार, भाषा नबुझ्ने र एक्लै बस्ने व्यक्तिहरूलाई गम्भीर मानसिक तनावमा पारेको छ।
कानुनी र रोजगारी जोखिम
सामाजिक सञ्जालमा संवेदनशील सामग्री पोस्ट गर्दा स्थानीय कानुन उल्लंघन हुने, रोजगारदातासँग समस्या पर्ने, काम गुम्ने वा भविष्यका कानुनी प्रक्रियामा असर पर्ने जोखिम पनि उत्तिकै छ। कतिपय रोजगारदाताले युद्ध वा सुरक्षा सम्बन्धी सामग्री पोस्ट नगर्न स्पष्ट निर्देशन दिएका छन्। त्यसैले क्षणिक लाइक र भ्युका लागि गरिएको पोस्टले दीर्घकालीन समस्या निम्त्याउन सक्छ।
जिम्मेवार व्यवहार नै ठूलो सहयोग
युद्धको समयमा देशको सुरक्षामा सहयोग गर्नु भनेको हतियार उठाउनु मात्र होइन। गलत सूचना नफैलाउनु, संवेदनशील दृश्य सार्वजनिक नगर्नु, र सुरक्षा निर्देशन पालना गर्नु पनि ठूलो योगदान हो। इजरायलमा बसेर इमानदारीपूर्वक काम गर्नु, नियम पालना गर्नु र संयमता देखाउनु नै कर्मभूमिप्रति गरिएको महत्वपूर्ण सहयोग हो।
समुदायका लागि सचेतनात्मक आग्रह
सचेत नेपाली नागरिकहरूले सबैमा निम्न आग्रह गरेका छन्:
1. एड्भान्स अलर्ट आएपछि तुरुन्त सुरक्षित स्थानमा जानुहोस्।
2. आश्रय कक्षभित्र फोटो वा भिडियो नखिच्नुहोस्।
3. युद्ध, मिसाइल र साइरनका दृश्य सार्वजनिक रूपमा पोस्ट नगर्नुहोस्।
4. अपुष्ट समाचार र हल्ला सेयर नगर्नुहोस्।
5. परिवारसँग व्यक्तिगत माध्यमबाट मात्र सम्पर्क गर्नुहोस्।
6. डर फैलाउने सामग्री देखेमा रिपोर्ट गर्नुहोस्।
7. नयाँ तथा कमजोर अवस्थामा रहेका साथीहरूलाई सही जानकारी दिन सहयोग गर्नुहोस्।
युद्ध सबैका लागि पीडादायी अवस्था हो। यस्तो संवेदनशील घडीमा सानो असावधानीले ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ। सामाजिक सञ्जाल हाम्रो अभिव्यक्तिको माध्यम भए पनि, युद्धको समयमा संयमता, मौनता र जिम्मेवारी नै सबैभन्दा ठूलो योगदान हो।
सचेत रहौँ, सुरक्षित बसौँ।
कर्मभूमिप्रति जिम्मेवार बनौँ।
विभिन्न संस्थामा आवद्ध रही सामजिक कार्यमा रुची राख्ने शिवराज खड्का हाल इजरायलको जेरुसलेममा केयरगिभरको रुपमा कार्यरत छन ।
