लेबनान–इजरायल युद्धविराम घोषणा

एजेन्सी । अमेरिकी मध्यस्थतामा वासिङ्टनमा सम्पन्न उच्चस्तरीय वार्तापछि इजरायल र लेबनान युद्धविराम लागू गर्न सहमत भएका छन्। तथापि, इरान समर्थित हिजबुल्लाहले सीमावर्ती क्षेत्रमा सबै प्रकारका सैन्य गतिविधि पूर्ण रूपमा बन्द नभएसम्म कुनै पनि सम्झौता प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन नसक्ने बताएको छ। यसले युद्धविरामको स्थायित्वबारे अझै अनिश्चितता कायम राखेको छ।

दुवै देशबीच औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध नरहे पनि संयुक्त विज्ञप्तिमा दक्षिणी लेबनानमा विशेष सुरक्षा क्षेत्र (पाइलट जोन) स्थापना गर्ने सहमति भएको उल्लेख गरिएको छ। उक्त क्षेत्रमा लेबनानी सेनाले सुरक्षा नियन्त्रण मजबुत बनाउने तथा गैर–राज्य सशस्त्र समूहहरूको गतिविधि नियन्त्रण गर्ने व्यवस्था रहने बताइएको छ।

युद्धविराम घोषणा भएलगत्तै पनि सीमावर्ती क्षेत्रमा झडप र आक्रमणका घटनाहरू रोकिएका छैनन्। हिजबुल्लाहले इजरायली सैन्य लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ भने इजरायली कारबाहीमा दक्षिणी लेबनानमा कम्तीमा १० जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ। सम्झौता सार्वजनिक भएको केही घण्टापछि उत्तरी इजरायलमा संदिग्ध हवाई गतिविधि देखिएपछि हवाई आक्रमणको चेतावनीसमेत जारी गरिएको थियो।

संयुक्त विज्ञप्तिअनुसार युद्धविराम प्रभावकारी हुन हिजबुल्लाहले सबै प्रकारका गोलीबारी रोक्नुपर्ने तथा आफ्ना लडाकुहरूलाई दक्षिणी लेबनानबाट फिर्ता गर्नुपर्ने शर्त राखिएको छ। वासिङ्टनमा सम्पन्न वार्ता लेबनानी र इजरायली प्रतिनिधिबीच भएको प्रत्यक्ष संवादको चौथो चरण हो। मार्च २ मा पुनः चर्किएको द्वन्द्वपछि शान्ति प्रयासलाई निरन्तरता दिइँदै आएको छ।

दुवै पक्षले आगामी जुन २२ को हप्तामा पुनः वार्ता गर्ने सहमति जनाएका छन्। यस वार्ताको मुख्य उद्देश्य दीर्घकालीन शान्ति सम्झौताका लागि आधार तयार गर्नु रहेको बताइएको छ।

यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले लेबनानको द्वन्द्व र इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय तनावलाई अलग–अलग विषयका रूपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। तर इरानले यी घटनाहरू परस्पर सम्बन्धित रहेको दाबी गर्दै कुनै पनि नयाँ आक्रमणले व्यापक युद्ध पुनः सुरु हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले बेरुतमा थप सैन्य कारबाही भए युद्धविराम पूर्ण रूपमा धरापमा पर्न सक्ने बताएका छन्।

इजरायली सेनाले बुधबार लेबनानबाट प्रवेश गर्ने एक शत्रुतापूर्ण ड्रोन तथा दुई प्रोजेक्टाइल नष्ट गरेको जनाएको छ। यसको जवाफस्वरूप हिजबुल्लाहले इजरायलले युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाउँदै उत्तरी इजरायलका सैन्य लक्ष्यहरूमा रकेट प्रहार गरेको दाबी गरेको छ।

बिहीबार बिहान हिजबुल्लाहले दक्षिणी लेबनानको अल–कान्तारा क्षेत्रमा रहेका इजरायली सैनिक र सैन्य सवारी साधनहरूलाई लक्षित गरी रकेट आक्रमण गरेको जनाएको छ। साथै, चकिफ क्यासल नजिकको इजरायली कमान्ड पोस्टमा दुई ड्रोन आक्रमण गरिएको दाबी पनि गरेको छ।

यसअघि अप्रिल १७ देखि लागू गर्ने प्रस्ताव गरिएको युद्धविराम पनि दुवै पक्षले एकअर्कामाथि उल्लङ्घनको आरोप लगाउँदै प्रभावकारी हुन सकेको थिएन। हिजबुल्लाहका वरिष्ठ नेता महमुद कोमातीले समूहले “आंशिक युद्धविराम” स्वीकार नगर्ने स्पष्ट पारेका थिए।

मानवीय क्षति भने निरन्तर बढिरहेको छ। लेबनानको राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी (एनएनए) का अनुसार राजधानी बेरुत बाहिरको मुख्य राजमार्गमा एक सवारी साधनलाई लक्षित गरी इजरायली आक्रमण गरिएको छ। साथै, दक्षिणी क्षेत्रमा २० भन्दा बढी स्थानमा हवाई तथा तोपखाना आक्रमण भएको रिपोर्ट गरिएको छ।

लेबनानी स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार टायर सहर नजिक अल–हवास क्षेत्रमा भएको आक्रमणमा चार सिरियाली र दुई प्यालेस्टिनी नागरिकको मृत्यु भएको छ। यद्यपि, इजरायली सेनाले उक्त क्षेत्रमा आक्रमण भएको दाबीबारे आफूलाई कुनै जानकारी नभएको जनाएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले अन्य केही घटनामा एम्बुलेन्सहरू पनि निशानामा परेको जनाएको छ। हिजबुल्लाहसँग आबद्ध अमल आन्दोलनको रिसाला स्काउट्स एसोसिएसनका दुई प्यारामेडिकको मृत्यु भएको पुष्टि गरिएको छ। सार्वजनिक गरिएका तस्बिरहरूमा क्षतिग्रस्त एम्बुलेन्स र सडकभरि छरिएका चिकित्सा सामग्री देखिएका छन्।

दक्षिणी लेबनानको जिब्डिन क्षेत्रमा इस्लामिक स्वास्थ्य समितिसँग सम्बद्ध अर्को एम्बुलेन्स टोलीमाथि भएको आक्रमणमा थप एक प्यारामेडिकको मृत्यु भएको एनएनएले जनाएको छ। द्वन्द्व सुरु भएयता कम्तीमा १३० आपतकालीन तथा स्वास्थ्यकर्मीले ज्यान गुमाइसकेका छन्।

लेबनानी सेनाले पनि इजरायली आक्रमणमा एक सैनिक मारिएको तथा छुट्टाछुट्टै घटनामा एक अधिकारी र अर्को सैनिक घाइते भएको जनाएको छ। सेनाले आफ्ना सैनिक, सैन्य सवारी साधन र सुरक्षा चौकीहरूलाई योजनाबद्ध रूपमा निशाना बनाइएको आरोप लगाउँदै घटनाको कडा निन्दा गरेको छ।